Szkodniki upraw:
Warzywa kapustne:
Na plantacjach warzyw kapustnych w dalszym ciągu szkody wyrządzają gąsienice piętnówek: kapustnicy, brukiewki, rdestówki i chwastówki oraz gąsienice błyszczki jarzynówki i bielinka rzepnika. Zabieg opryskiwania należy wykonać na najmłodsze stadia rozwojowe gąsienic, które są bardziej wrażliwe na insektycydy. Gąsienice piętnówek i błyszczki należy zwalczać przed wgryzieniem się do główek i róż. W późniejszym terminie, po wgryzieniu się gąsienic, zabiegi nie są skuteczne.
W dalszym ciągu szkody może wyrządzić mszyca kapuściana. Próg zagrożenia to opanowane 10% plantacji. Zabiegu opryskiwania nie należy odkładać na późniejszy termin, ponieważ po 10-14 dniach od pojawienia się pierwszych mszyc na roślinach pojawią się naturalni wrogowie mszyc: biedronki, złotooki, mszycarze, kusakowate i bzygowate.
Gąsienice piętnówek mogą również uszkadzać inne gatunki roślin. Obserwowano także szkody na: cebuli (żerowały na szczypiorze), rabarbarze, chrzanie.
Warzywa korzeniowe:
Podczas zbiorów warzyw korzeniowych można zauważyć czernienie, gnicie, brak systemu korzeniowego, różnego rodzaju guzy i wyrośli na korzeniach, zdeformowane korzenie spichrzowe oraz tzw. brodę (jest to nadmierna ilość korzeni bocznych) na korzeniach spichrzowych, a cebule są miękkie, brunatne i gnijące. Opisane objawy są efektem żerowania nicieni. Ich obecność należy potwierdzić badaniami laboratoryjnymi (wykonanie analizy gleby). Nicienie, są to maleńkie organizmy niewidoczne gołym okiem. Mogą wyrządzać istotne straty na plantacjach warzyw.
Gatunki nicieni i zagrożone gatunki warzyw:
- niszczyk zjadliwy: cebula, czosnek, por, bób, buraki,
- szpilecznik baldasznik: zasiedla głównie korzenie marchwi, pietruszki i selera,
- guzak północny: żeruje w korzeniach roślin dwuliściennych,
- mątwik ziemniaczany: ziemniaki, może wystąpić również na pomidorach i oberżynie,
- mątwik burakowy: buraki ćwikłowe.
Ochrona: należy zapobiegać wystąpieniu nicieni w uprawach przez używanie wolnego od nicieni materiału rozmnożeniowego (nasion, rozsady), stosowanie odpowiedniego zmianowania oraz odkażanie gleby 2-3 tygodnie po zbiorach w drugiej połowie lata, płodozmian i kilkuletnią przerwę w uprawie na tym samym polu roślin żywicielskich.
Szkodniki glebowe oraz gryzonie:
Podczas zbioru warzyw korzeniowych, sortowania i przygotowywania do przechowywania można zaobserwować różnego kształtu dziury lub korytarze przegryzione na wylot. Są to objawy żerowania szkodników glebowych oraz gryzoni.
Rolnice:
szkody wyrządzają pod koniec lata aż do pierwszych przymrozków. Najwięcej szkód można zauważyć w uprawach marchwi, pietruszki, buraka ćwikłowego, selera, porów i cebuli, w których wygryzają korytarze i nadgryzają szyjki korzeniowe. W miejscu żerowania tkanka może zagniwać. Mogą wyrządzać również szkody w innych uprawach.
Najlepsze efekty uzyskuje się zwalczając rolnice jesienią bezpośrednio po zbiorach lub wiosną przed siewem lub sadzeniem rozsady. Na plantacjach zakładanych po roślinach wieloletnich (np. łąki, pastwiska, koniczyna) trwałe nieużytki i zboża, należy obligatoryjnie stosować zabiegi fitosanitarne. W celu ustalenia obecności szkodnika należy wykonać „odkrywkę” głębokości 15 cm i powierzchni 1 m2 i przesiać ziemię. Progiem zagrożenia jest 6 rolnic/m2. Również likwidowanie nieużytków, usuwanie po ostatnim zbiorze roślin resztek pożniwnych, jesienne kultywatorowanie i głęboka orka przedzimowa znacznie ogranicza liczbę szkodnika. Zwalczanie chemiczne (tylko opryskiwania w późnych godzinach wieczornych) należy przeprowadzić w okresie, gdy temperatura gleby nie spadnie poniżej 12-13oC. Poniżej tych temperatur gąsienice nie przemieszczają się w glebie w poszukiwaniu pokarmu i zabiegi są nieskuteczne.
Drutowce:
larwy zjadają korzenie i młode rośliny. Szkodniki te żerują w strefie korzeniowej roślin do głębokości 20 cm. Wgryzają się do korzeni i szyjki korzeniowej, drążąc korytarze i zanieczyszczając je odchodami. Uszkadzają również korzenie boczne. Dla potwierdzenia obecności szkodnika w glebie należy wykonać „odkrywkę” do głębokości 20 cm warstwy ornej z powierzchni 1 m2. Progiem zagrożenia są 2 larwy na 1m2. W przypadku stwierdzenia uszkodzeń lub larw, wykładać przynęty z marchwi lub ziemniaków. Zaznaczyć miejsce pułapek i kontrolować je, co kilka dni. Wymieniać nadgryzione przynęty. Przy słonecznej i suchej pogodzie często wzruszać motyką międzyrzędzia, co zmniejsza liczebność drutowców w stadium jaja i młodych larw, ponieważ są one wrażliwe na brak wilgoci i giną. Również wykonanie w dni słoneczne i bezdeszczowe wczesnej podorywki i głębokiej orki jesiennej, zwalczanie chwastów, przede wszystkim perzu, stosując po zbiorach rośliny pułapkowe np. sałatę, znacznie ogranicza się liczbę szkodnika. Brak jest środków doglebowych do zwalczania drutowców.
Pędraki:
są to larwy chrząszczy należące do rodziny żukowatych. Larwy uszkadzają korzenie, wygryzając dziury o nieregularnym kształcie. Mogą także niszczyć siewki i młode rośliny. Żerują przez cały sezon wegetacyjny. Szkodnikami są również chrząszcze, które uszkadzają części nadziemne roślin. Próg zagrożenia: ogórek, pomidor, sałata, papryka, dynia, cebulowe, kapustne – 2-4 pędraki/m2, fasola, groch, bób, warzywa korzeniowe – 5-10/1m2. Zwalczanie tak jak drutowce.
Krocionóg krwawoplamy:
powoduje podobne uszkodzenia jak drutowce. Najchętniej żeruje na młodych roślinach, a także uszkadza wychodzące z nasion kiełki. Zwalcza się je przeważnie przy okazji likwidacji innych szkodników glebowych.
Lenie (leń marcowy, leń ogrodowy):
larwy uszkadzają kiełkujące nasiona i kiełki, oraz korzenie rozsady i okolice szyjki korzeniowej. Tkanka w uszkodzonych miejscach jest postrzępiona. Larwy najczęściej podcinają młode rośliny i wciągają je do ziemi, gdzie w ciągu dnia je zjadają. Brak środków chemicznych do zwalczania tego szkodnika. Próg zagrożenia – pojedyncze osobniki.
Komarnice (koziółki):
młode larwy żywią się kiełkującymi nasionami, starsze zjadają delikatne korzenie i nadgryzają grubsze. Podcięte rośliny wciągają do ziemi. W miejscach żerowania powstają tzw. łysiny. Brak środków chemicznych do zwalczania tego szkodnika. Próg zagrożenia – pojedyncze osobniki.
Turkuć podjadek:
szkody wyrządzają owady dorosłe i larwy. Uszkadzają korzenie włośnikowe i korzenie palowe młodszych roślin. Drążą chodniki tuż pod powierzchnią ziemi, która unosi się i pęka, a rośliny, które znajdują się na trasie chodnika są podcinane. Uszkodzone rośliny więdną i obumierają. Na małych powierzchniach można wyłapywać osobniki dorosłe i podobne do nich, lecz nieco mniejsze larwy do gładkościennych pułapek (słoje) umieszczonych wzdłuż korytarzy. Skuteczne jest stosowanie jesienią pułapek z nawozu końskiego. Brak jest środków chemicznych do zwalczania tego szkodnika. Próg zagrożenia – pojedyncze osobniki.
Opryskiwanie insektycydami roślin w okresie ich wegetacji nie jest skuteczne w zwalczaniu drutowców, pędraków, leni, komarnic i turkucia!!!
Gryzonie:
nornik zwyczajny i północny, darniówka, mysz domowa i polna, nornice. Szkody wyrządzają przede wszystkim w marchwi, pietruszce, burakach ćwikłowych. Wygryzają w korzeniach duże nieregularne dziury. Na zimę część osobników przenosi się do kopców, przechowalni i tam również żerują na korzeniach i bulwach. Szczególnie groźne na plantacjach przylegających do łąk, zarośli, rowów i zbiorników wodnych, plantacji wieloletnich (najchętniej lucerniska i koniczyniska), miedz czy rowów. Przyspieszanie zbiorów w okresie jesiennym zmniejszy straty w plonie, a wykonanie po zbiorze podorywki i przed zimą orki głębokiej znacznie ogranicza liczbę gryzoni, które gniazda zakładają pod powierzchnia gleby na głębokości 10-20 cm, z licznymi chodnikami i wylotami oraz komorami do magazynowania żywności. Zwalczanie chemiczne – gazowanie nor, rozkładanie zatrutego ziarna.
Choroby w uprawach:
Kapusta pekińska:
Występuje duże zagrożenie bakteriozy na kapuście pekińskiej. Zwalczanie: opryskiwanie roślin środkami ochrony zgodnie z zaleceniami programu ochrony. Na kapuście wystąpić może także czerń krzyżowych. Do ochrony można wykorzystać środek Zato 50 WG w dawce 0.25 kg/ha. Stosować w systemie rotacyjnym z innymi fungicydami zawierającymi azoksystrobinę lub iprodion.
Pomidor (pod osłonami):
Pod osłonami pomidor zagrożony jest przez szarą pleśń. Zwalczanie polega na kilkukrotnym opryskiwaniu roślin, co 7-10 dni zalecanymi fungicydami. Pomidor jest zagrożony również przez zarazę ziemniaka. Jednym ze środków które można zaproponować do opryskiwania porażonych zarazą ziemniaka roślin, w systemie przemiennym jest Mildex 711,9 WG w stężeniu 0,2-0,3%.
Marchew:
Na marchwi może wystąpić alternarioza naci marchwi a także towarzysząca jej czarna zgnilizna korzeni marchwi. Poleca się wykonanie 3-4 zabiegów zalecanymi fungicydami, co 7 -10 dni od momentu pierwszych objawów choroby. Jednym ze środków do ochrony przed alternariozą, może być Zato 50 WG w dawce 0,25 kg/ha.
|